Het begint vaak onschuldig. Het licht flikkert, de koelkast stopt met zoemen en de router knippert niet meer. Meestal is het binnen een uur voorbij. Maar soms niet, en dan merk je pas hoeveel er in huis aan dat ene stopcontact hangt.

In Nederland valt de stroom gelukkig zelden uit, en meestal maar kort. Toch adviseert de overheid met de campagne Denk Vooruit dat elk huishouden 72 uur zelf moet kunnen rondkomen zonder stroom, water of internet. Uit onderzoek van het ministerie van Justitie en Veiligheid bleek vorig jaar dat maar 3 op de 10 Nederlanders zich zo hebben voorbereid. En hoewel 58 procent denkt een stroomuitval van 72 uur te redden, kan maar 44 procent koken zonder stroom (Rijksoverheid).

In dit artikel lees je wat er uitvalt, wat je in het eerste half uur doet en wat je vandaag al kunt regelen.

Wat er allemaal uitvalt

Stroom zit in meer dingen dan je denkt. Een paar zie je meteen, andere merk je pas na een tijdje.

Direct

  • Licht, wifi, televisie en de meeste opladers.
  • Je cv-ketel. Ook als je op gas stookt, heeft de ketel stroom nodig. De verwarming stopt dus.
  • Inductie- en elektrische kookplaten, de oven en de magnetron.
  • Pinautomaten en betaalterminals in winkels in de getroffen regio.
  • Liften, elektrische deuren, verkeerslichten en vaak ook de trein.

Na een paar uur

  • Het mobiele netwerk. Zendmasten hebben accu’s, maar die houden het meestal maar een paar uur vol (Dutch IT Channel). Daarna wordt bellen, appen en internetten lastig, en ook 112 bellen kan dan haperen.
  • Je koelkast. Gesloten blijft die ongeveer 4 tot 6 uur koud genoeg.
  • Woon je hoog in een flat, dan kan de waterdruk wegvallen omdat de pompen stroom nodig hebben.

Na een dag of langer

  • Een volle, gesloten vriezer houdt het ongeveer twee dagen vol, een halfvolle ongeveer één.
  • Je huis koelt merkbaar af. Hoe snel, hangt af van de isolatie en het weer buiten.
  • Winkels raken leeg of gaan dicht, en tankstations kunnen niet pompen.

Dat dit geen theorie is, liet de stroomuitval in Spanje en Portugal in april 2025 zien. Een groot deel van het Iberisch schiereiland zat urenlang zonder stroom, met stilstaande treinen, uitgevallen pinautomaten en volle wegen. Begin dit jaar zaten tienduizenden huishoudens in Berlijn dagenlang zonder stroom na een aanslag op het net.

De eerste 30 minuten

Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Werk rustig dit rijtje af.

  1. Kijk of iedereen veilig is. Zijn er kinderen alleen op een kamer, of zit er iemand in de lift?
  2. Pak een zaklamp of hoofdlamp. Gebruik in de eerste minuten geen kaarsen. In het donker en in de haast gaat het dan snel mis.
  3. Kijk of het alleen bij jou is. Brandt bij de buren en op straat nog licht, dan zit het probleem waarschijnlijk in je eigen meterkast. Check je aardlekschakelaar en groepen.
  4. Zet apparaten uit die gevaar kunnen geven. Denk aan een kookplaat, strijkijzer of föhn. Als de stroom terugkomt, gaan die anders vanzelf weer aan.
  5. Spaar je telefoon. Zet hem in de energiebesparende stand en doe het scherm donkerder. Stuur kort een bericht naar je gezin dat alles goed is, zolang het netwerk nog werkt.
  6. Zet een radio aan. Een noodradio op batterijen of met een slinger is bij grote storingen de betrouwbaarste bron. Zoek de regionale omroep van jouw provincie.
  7. Houd koelkast en vriezer dicht. Elke keer dat je ze opent, gaat er kou verloren.
  8. Blijf binnen, tenzij er gevaar is of de overheid via NL-Alert iets anders zegt.

Licht, warmte en eten

Licht. LED-zaklampen, hoofdlampen en een LED-lantaarn zijn veiliger dan kaarsen. Gebruik je toch kaarsen, zet ze dan in een stevige houder en nooit in de buurt van gordijnen of kinderen.

Warmte. Kies één kamer waar je met z’n allen blijft, sluit de deuren en doe de gordijnen dicht zodra het donker wordt. Trek laagjes kleding aan, gebruik dekens en zet een muts op. Gebruik nooit een barbecue, terrasverwarmer of campingkachel binnen. Die geven koolmonoxide af, en dat ruik je niet.

Eten. Begin met wat in de koelkast ligt en eet daarna uit de vriezer. Houdbare producten bewaar je voor het laatst. Een gasfornuis werkt vaak nog als je hem met een lucifer of aansteker aansteekt. Heb je inductie, dan heb je een campingbrander nodig, en die gebruik je bij een open raam of buiten.

Water. Uit de kraan komt meestal nog gewoon water. Woon je hoog in een flat, vul dan bij de eerste tekenen van een lange storing een paar flessen en pannen, voor het geval de druk wegvalt.

Contact en informatie

Zolang de zendmasten werken, krijg je NL-Alert-berichten gewoon binnen. Laat je telefoon daarom aan staan, maar zuinig. Valt het netwerk uit, dan is de radio je belangrijkste bron. Met een simpel papieren lijstje met telefoonnummers en een vaste afspraak met je gezin, bijvoorbeeld “we verzamelen thuis”, hoef je elkaar niet te bereiken om te weten wat je doet.

Spreek ook met je buren af dat je bij elkaar aanbelt als de stroom langer wegblijft. Vooral ouderen of mensen met medische apparatuur hebben dan snel hulp nodig.

Als de stroom terugkomt

  • Zet niet alles tegelijk aan. Laat één lamp aan staan, dan zie je wanneer de stroom terug is, en zet daarna de apparaten één voor één weer aan.
  • Check je koelkast en vriezer. Is de koelkast langer dan een paar uur warm geweest, gooi dan vlees, vis, vleeswaren en zachte kaas weg. Diepvriesproducten met nog ijskristallen mag je opnieuw invriezen.
  • Laad alles weer op. Telefoons, powerbanks en de accu’s van je zaklampen, zodat je klaar bent voor een volgende keer.
  • Kijk wat je miste. Was het te donker, te koud of stond je zonder contant geld? Schrijf het op en vul het aan.

Wat je vandaag al kunt regelen

Je hoeft niet alles in één keer te kopen. Begin met de basis en vul het stap voor stap aan.

  • Een LED-zaklamp of hoofdlamp per persoon, met extra batterijen.
  • Een noodradio op batterijen, zonne-energie of met slinger.
  • Een of twee volle powerbanks.
  • Water: 3 liter per persoon per dag, voor drie dagen.
  • Houdbaar eten dat je gezin graag eet en dat niet of nauwelijks gekookt hoeft te worden.
  • Een campingbrander met extra gasblikjes, als je op inductie kookt.
  • Warme dekens, slaapzakken en extra sokken.
  • Contant geld in kleine briefjes.
  • Een papieren lijst met belangrijke telefoonnummers.
  • Een koolmonoxidemelder, als je ooit met gas of vuur binnen wilt koken of stoken.

In Als de sirene gaat! staat in hoofdstuk 8 alles over licht, batterijen, powerbanks en powerstations, en vind je in bijlage 1 de complete noodpakketchecklist. Want als je weet dat je het een paar dagen redt, blijft een stroomstoring vooral wat het meestal is: een avondje bij zaklamplicht.

Bronnen