Donderdagochtend kreeg ik binnen twaalf minuten drie pushberichten. NU.nl, De Telegraaf en het AD: opnieuw bommeldingen op vluchten door heel Europa, en een Russische dreiging op de Noordzee die volgens Defensie groeit.

Zulke berichten geven al snel een onrustig gevoel. Daarom zet ik hier op een rij wat er deze week is gebeurd, wat het met jou thuis te maken heeft en waarom een beetje voorbereiding juist nu helpt om rustig te blijven.

Een week vol bommeldingen

Sinds maandag krijgen passagiersvluchten in Europa de ene na de andere bommelding. Alle toestellen zijn veilig geland en voor zover bekend zijn nergens explosieven gevonden. Dit weten we tot nu toe:

  • Maandag 2 november. Een Wizz Air-toestel van Londen Luton naar Sofia maakte een noodlanding in Boedapest, begeleid door een Hongaars gevechtsvliegtuig. Aan boord werd niets verdachts gevonden (NOS).
  • Dinsdag 3 november. Bij zeker zeven vluchten kwamen bommeldingen binnen. Een LOT-toestel van Londen naar Warschau met 181 mensen aan boord week uit naar Warschau-Modlin, waar het vliegverkeer tijdelijk stillag (NOS). Ook vluchten naar Murcia, Sofia en Rome werden onderzocht. In Murcia moesten 114 passagiers en zeven bemanningsleden het toestel uit, waarna speurhonden het doorzochten.
  • Donderdag 5 november. Een nieuwe golf. Een Aer Lingus-vlucht van Dublin naar Rome werd omgeleid naar de Franse luchtmachtbasis Évreux (ANP via Welingelichte Kringen). Een LOT-vlucht van Warschau naar Brussel kreeg een verdachte melding en landde zonder extra maatregelen op Brussels Airport (VRT NWS).

Wie erachter zit, is nog niet bekend. Volgens de Bulgaarse autoriteiten horen de meldingen bij een bredere reeks, waarbij ook instellingen bomdreigingen kregen. Een luchtvaartveiligheidsexpert vertelde de BBC dat zo’n reeks op één dag ongebruikelijk is. Hij denkt eerder aan een doelbewuste actie dan aan losse grappenmakers.

Onrust op de Noordzee

In hetzelfde rijtje pushberichten meldde De Telegraaf dat de Russische dreiging op de Noordzee groeit en dat Defensie op zoek is naar slimme oplossingen. Dat nieuws staat niet op zichzelf.

In het Nederlandse deel van de Noordzee ligt volgens de marine meer dan 10.000 kilometer aan kabels en leidingen (Defensie). Daar lopen ons internetverkeer, de stroom van windparken op zee en gas doorheen.

De MIVD waarschuwt al langer dat Russische eenheden die infrastructuur in kaart brengen. Volgens de dienst wijzen hun activiteiten, ook onder water, op spionage en op voorbereidingen voor verstoring en sabotage (Defensie). Defensie koopt daarom extra radars voor op zee, onder meer om schepen te volgen die hun transponder uitzetten (Defensie). En in de Miljoenennota van september kondigde het kabinet een National Maritime Security Centre aan, dat dreigingen op zee op tijd moet opsporen (Computable).

Het patroon: onrust zaaien

Bommeldingen en kabels op de zeebodem lijken weinig met elkaar te maken te hebben. Wie achter de bommeldingen zit, weten we nog niet, dus daar trek ik geen conclusies over. Wel passen beide in een ontwikkeling waar de inlichtingendiensten al langer voor waarschuwen.

In haar jaarverslag over 2025 schrijft de MIVD dat Rusland fors inzet op middelen net onder de grens van een open conflict: sabotage, spionage, cyberaanvallen en desinformatie. Het doel is angst en verdeeldheid zaaien in het Westen. In Nederland zijn nog geen fysieke sabotage-incidenten gemeld, maar het aantal meldingen van drones bij vitale infrastructuur en militaire locaties neemt toe (Dutch IT Channel, MIVD-jaarverslag 2025).

Dat het om echte verstoringen kan gaan, zagen we in Noorwegen. Daar zetten hackers in april 2025 op afstand een sluis van een stuwdam open, waarna vier uur lang water wegstroomde. Niemand raakte gewond, maar volgens de Noorse veiligheidsdienst was het doel angst en chaos onder de bevolking (Reuters). Ook in Nederland viel een Russische hackersgroep in 2024 het besturingssysteem van een publieksvoorziening aan. Daarbij ontstond geen schade (Defensie).

Wat dit voor jou thuis betekent

Eerlijk is eerlijk: de kans dat een bommelding jouw vlucht treft, is klein. En een kabel op de zeebodem is niet morgen kapot omdat er een Russisch schip in de buurt vaart. Paniek is nergens voor nodig.

Deze berichten laten wel zien hoe afhankelijk we zijn van dingen die we niet zien. Valt een belangrijke kabel uit of slaagt een cyberaanval op een energiebedrijf, dan merk je dat thuis. De stroom valt weg, je internet doet het niet, pinnen lukt niet en de supermarkt krijgt geen nieuwe voorraad. Hoe snel dat gaat, zagen we in oktober bij het cyberincident bij Albert Heijn, toen de versafdelingen binnen een dag leegliepen.

De overheid zegt het zelf ook. Bij een grote noodsituatie moet je de eerste 72 uur vooral voor jezelf en je naasten kunnen zorgen. In die tijd kunnen hulpdiensten niet overal tegelijk zijn (Rijksoverheid).

Vlieg je binnenkort? Stop dan je medicijnen, een oplader en iets te eten in je handbagage. Bij een uitwijklanding kan het uren duren voor je verder kunt.

Zo bereid je je voor

Voorbereiden hoeft niet ingewikkeld of duur te zijn. De overheidscampagne Denk vooruit noemt drie stappen (Rijksoverheid):

  1. Maak een noodpakket. Genoeg om het thuis 72 uur vol te houden. In waarom een noodpakket in huis essentieel is lees je wat erin hoort.
  2. Maak een noodplan. Spreek af wie de kinderen ophaalt, waar je elkaar treft als de telefoon het niet doet en wie in je omgeving extra hulp nodig heeft.
  3. Praat met elkaar en help elkaar. Met je gezin, maar ook met de buren. Een straat waar mensen elkaar kennen, staat sterker.

Begin vandaag met deze vijf dingen:

  • Water. Minimaal 3 liter per persoon per dag, dus 9 liter per persoon voor drie dagen (informatieboekje Denk vooruit).
  • Contant geld. De Nederlandsche Bank adviseert €70 per volwassene en €30 per kind (DNB).
  • Een radio op batterijen of met een slinger. Valt het mobiele netwerk uit, dan is dat vaak je enige nieuwsbron. Op welke zender je afstemt, lees je in regionale noodkanalen.
  • Een volle powerbank en een zaklamp met reservebatterijen.
  • Medicijnen voor een paar dagen extra, en wat je gezin verder nodig heeft, zoals babyvoeding of eten voor je huisdier.

Hoe je de eerste uren zonder stroom doorkomt, lees je in wat als de stroom uitvalt.

Nuchter blijven bij onrustig nieuws

Wie onrust wil zaaien, rekent erop dat wij geruchten doorsturen en elkaar gek maken. Daar kun je zelf iets tegenover zetten:

  • Haal je nieuws uit betrouwbare bronnen. Kijk bij twijfel op crisis.nl, de site van je veiligheidsregio of de regionale omroep. Een NL-Alert komt altijd van de overheid.
  • Stuur geen ongecheckte berichten door, ook niet in de familie-app.
  • Let op phishing. Oplichters springen in op onrustig nieuws, met nepberichten van banken, luchtvaartmaatschappijen of de overheid.
  • Praat met je kinderen. Zij zien de pushberichten ook. Leg in gewone woorden uit wat er speelt en wat jullie thuis geregeld hebben.
  • Zet de meldingen gerust een avond uit. Je hoeft niet elk kwartier bij te blijven om goed voorbereid te zijn.

Weet ook wat je doet als het echt menens is. Lees wat te doen als de sirene gaat en vind de officiële informatie van jouw regio in als de sirene gaat: informatie per provincie.

Rust begint thuis

Ik schreef Als de sirene gaat! omdat ik geloof dat echte rust thuis begint. Niet door bang te zijn, maar door te weten wat je doet als het gewone even wegvalt.

In hoofdstuk 3 lees je wat je in de eerste 30 minuten doet. In hoofdstuk 7 lees je hoe je contact houdt als telefoon en internet uitvallen. De gratis invulbladen voor jullie eigen noodplan krijg je via het formulier op de homepage.

Reserveer het boek

Bronnen